Doç. Dr. Zeynep UYSAL‘la “Hakikati Aralayan Edebiyat”

1,000.00

Açıklama

Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde lisans ve yüksek lisans eğitimini tamamladı. 1999 yılında Marmara Üniversitesi Türkiyat Enstitüsü Yeni Türk Edebiyatı anabilim dalından doktora derecesini aldı. 2001-2003 yılları arasında Oxford Üniversitesi Şarkiyat Enstitüsü’nde misafir öğretim üyesi olarak çalıştı. Makaleleri çeşitli dergilerde yayımlandı. Olağanüstü Masaldan Çağdaş Anlatıya: Muhayyelat-ı Aziz Efendi adlı kitabı 2006 yılında Boğaziçi Üniversitesi Yayınları’ndan çıktı. Edebiyatın Omzundaki Melek: Edebiyatın Tarihle İlişkisi Üzerine Yazılar adlı derlemesi 2011 yılında, Metruk Ev: Halit Ziya Romanında Modern Osmanlı Bireyi adlı çalışması 2014 yılında İletişim Yayınları tarafından yayımlandı. 2001 yılından beri Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde öğretim üyesi, 2014 yılından beri Boğaziçi Üniversitesi Nazım Hikmet Kültür ve Sanat Araştırma Merkezi yönetim kurulu üyesidir.

Hakikati Aralayan Edebiyat 

Mitlerden romanlara, geleneksel hikâyeden modern öyküye farklı anlatma, söyleme ve yazma biçimleriyle gelişen edebiyatın insanın anlam arayışındaki rolünü tartışmak; edebiyatın hakikate erişme arzusundan gerçekliğin inşasına uzanan serüvenini incelemek üzere tasarlanan bu seminer serisi farklı dönemlerin yapıtlarından örneklerle Avrupa, Türkiye ve Dünya edebiyatlarının çok katmanlı yolculuğunu ele alacak.

Not: Devam eden atölye için lütfen bizimle iletişime geçiniz

Ocak ayı programı

  1. Edebiyatın ortak kaynakları: Mitler, masallar, destanlar, halk hikâyeleri ve değişen hikâye anlatıcılığının ele alınacağı bu haftada ilk kurmaca eser diyebileceğimiz MÖ 3. binyıla tarihlenen Gılgamış’ın arayış hikâyesi ile başlayacak, Decameron, Canterbury Hikâyeleri, 1001 Gece Masalları gibi modern öncesi metinlerin çağdaş edebiyatı nasıl etkilediğini göreceğiz.
  2. Romanstan modern romana kendini arayan insan: Orta Çağ romanslarından, mesnevilerden romana uzanan süreçte değişen dünya algısı ve hikâye anlatıcılığından yaratıcı yazarlığa geçişi Rabelais’nin Gargantua ve Pantagruel’i ve Cervantes’in Don Kişot romanı üzerinden incelerken modern Türk edebiyatının ilk örneklerinden biri olan Ahmet Mithat’ın Çengi’sine de değineceğiz.
  3. Aydınlanmadan moderniteye edebiyat: Tanrı, insan ve dünya algısının değişmesi, coğrafi keşifler, bilimsel gelişmeler ve sanayi devriminin edebiyat ve sanattaki etkilerinin inceleneceği bu başlıkta romantizm, realizm gibi akımlarla değişip dönüşen sanat ve edebiyat kavrayışlarını bireyin yükselişi etrafında ele alacak ve Robinson Crusoe üzerinden örnekleyeceğiz.
  4. Romantizmin karanlığı ya da gotik edebiyat: 18. yüzyılın romantik tasavvurunda değişen insan algısı, insanın yüce olanla kurduğu ilişkiyi gotik edebiyatın ilk örneklerinden kabul edilen E. T. Hofmann’ın Kum Adam metniyle ele alacak, 19. yüzyılda Edgar Allan Poe ile modern öykünün ve gotik edebiyatın bileşimini görecek ve gotik edebiyatın günümüz edebiyatına etkisini tartışacağız.

Şubat ayı programı

  1. Romantik kaygı ya da bilimin gücü: yüzyılda bilimin insan hayatındaki rolüne, bilimsel bakışla biçimlenmeye başlayan edebiyatta romantik bilim anlayışının izlerine Mary Shelley’in Frankenstein metni üzerinden yaklaşacağız. İnsan aklının gücünün ve yaratıcılığın sınırlarını sorgularken bilinmeyenden duyulan korkuyu odağına alan Frankenstein’ın edebiyat ve sanattaki izlerini takip edeceğiz.
  2. Kendini gerçekleştirmek ya da bilmenin bedeli: Modern dünyanın sırlarına vakıf olmak isteyen, daha fazlasını bilmek için ruhunu şeytana satan bir figür olarak Faust’un hikâyesinin, Goethe’den önceki ve sonraki dönüşümünün ele alınacağı bu başlıkta Türk edebiyatında Halit Ziya Uşaklıgil’den A. H. Tanpınar’a Faust’un izini süreceğiz.
  3. Sıradan insanın mahrem hikâyesi olarak realist kurmaca: Flaubert’in Madam Bovary’si, Maupassant öyküleri, Sami Paşazade Sezai’nin, Halit Ziya Uşaklıgil’in öykü ve romanları ile 19. yüzyıl Avrupası’ndan Osmanlı entelektüellerine uzanan realist sanat ve edebiyat kavrayışının izlerini metinlerden örneklerle ele alacak, karakter kurulumundan anlatıcının rolüne edebi metinde realist dünyanın biçimlendirilişini ve günümüz edebiyatına etki eden realist yöntemleri tartışacağız.
  4. Empresyonizm ya da farklı görme biçimlerine doğru: Görmenin bilmekle eşdeğer, hakikatin de yansıtılabilir olduğu fikrinin sarsıldığı, teknolojinin, hızın, şehirleşmenin insan hayatını derinden etkilediği 20. yüzyıl dönümünde hakikati farklı bakış açıları ile kavramanın, deneyimin bireyler üzerindeki etkisinin, izlerinin peşine düşen bir edebiyat ve sanat anlayışı olarak empresyonizmi Baudelaire’in “Modern Hayatın Ressamı” metninden hareketle Çehov ve Sait Faik Abasıyanık öyküleri üzerinden iki farklı zaman ve mekânda inceleyeceğiz.

Mart ayı programı

  1. Sorgulanan toplumsal cinsiyet rolleri: yüzyıl başında İngiltere’de realist konvansiyonları sorgulayan, yeni edebi arayışlarının yanı sıra toplumsal cinsiyet rollerine de karşı çıkan Virginia Woolf’un edebiyatına, günümüzdeki etkisine Kendine Ait Bir Oda ve Orlando metinleri üzerinden yaklaşacağız. Aynı yıllarda Osmanlı topraklarında edebi arayışlarını sürdüren Halide Edip Adıvar’ın toplumsal cinsiyet rollerine yaklaşımını Seviye Talip, Handan gibi romanları üzerinden örnekleyeceğiz.
  2. Rüyalar ve bilinçdışı ile edebiyatta modernizm: Empresyonizmle başlayan hakikat sorgusunun değişen yüzlerini, fragmanlarla kurulan gerçeklik algısını, bilinçdışının metinsel dünyaya yansımasını Kafka’nın Dönüşüm’ü ve Ahmet Hamdi Tanpınar’ın “Abdullah Efendi’nin Rüyaları” üzerinden çözümleyeceğiz.
  3. Modern dünyanın yeraltı insanları: Modern bireylik halinin karanlığını eserlerinde ince ince işleyen Dostoyevski’nin Yeraltından Notlar romanındaki “Yeraltı İnsanı”nı ele alacak; Bakhtin’in diyaloji kavramı etrafında Dostoyevski karakterlerinden Oğuz Atay’ın Tutunamayanlar’ına uzanan bir edebi çizgiyi inceleyeceğiz.
  4. Sanatçının romanı ya da bir büyüme hikâyesi: Karakterin olgunlaşmasının, isyandan uyuma geçişinin hikâyesini anlatan bildungsroman’ın ve künstlerroman’ın örneği olarak James Joyce’un Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi’ni inceleyeceğiz.

Mayıs ayı programı

  1. Sosyalist/toplumcu gerçekçi roman ve araçsallaşan edebiyat: György Lukacs’ın sosyalist realizm kavramını, eleştirel gerçekçilikten nasıl ayrıldığını Maxim Gorky, Tolstoy, Charles Dickens gibi yazarların eserlerinden bahisle ele alacak ve Türk edebiyatının en güçlü edebi hareketlerinden toplumcu gerçekçiliğe etkisini Orhan Kemal’in Bereketli Topraklar Üstünde romanı ile örnekleyeceğiz.
  2. Olmayan ülkelere özlem ya da ütopyalar: Edebiyatın alternatif dünyaları arayışının, her şeyin mükemmel olduğu bir cennete duyulan arzu ve merakın ifadesi olarak ütopyaları inceleyecek, Plato’nun Devlet’ini, Campanella’nın Güneş Ülkesi’ni, Charlotte Perkins Gilman’ın Kadınlar Ülkesi’ni Ursula K. Le Guin’in Mülksüzler’ini ve nihayet Molla Erzurumi’nin Rüyada Terakki ve Medeniyet-i İslamiye-yi Rüyet’ini ele alarak farklı zaman ve coğrafyalarda ütopik tahayyülün dönüşümünü göreceğiz.
  3. Dünyanın karanlığı ya da distopyalar: Ütopyanın diğer yüzünde insanın yaşadığı dünyadan korkusunu, insan ruhunun kötücüllüğünü bir felaket-mekânında cisimleştiren, baskıcı rejimlerin, ülkelerin karanlığının ifadesi olarak distopyaları George Orwell’in 1984 ve Kazuo Ishiguro’nun Beni Asla Bırakma romanları üzerinden inceleyeceğiz.
  4. Gerçek ve gerçeküstünün sınırında büyülü gerçekçilik: Latin Amerika edebiyatının ve özellikle Gabriel Garcia Marquez’in etkisiyle biçimlenen büyülü gerçekçiliğin kült eseri Yüzyıllık Yalnızlık’ı inceleyecek ve ardından Latife Tekin’in Berci Kristin Çöp Masalları romanında yoksulların büyülü dünyasına değineceğiz.

Haziran ayı programı

  1. Varoluşçuluk ve saçmanın edebiyatı: İnsanın kendine ve dünyaya yabancılaşmasını, varoluş sancısının somutlanmış halini Albert Camus’nün Yabancı romanı ile ele alacak, Yusuf Atılgan ve Vüsat Bener’in öykülerinden örneklerle birlikte tartışacağız.
  2. Postmodernizm ve kendini arayan edebiyat: 20. yüzyılın ilk yarısında dünya savaşları ve katliamların açtığı yaraları sarmaya çalışan dünyada modernitenin karanlık yüzünü sorgulamanın ne demek olduğunu ve edebiyatta postmodernist tavrın nasıl belirleyici olduğunu ele alacağız. Kendine bakan, kendi kurmacalığını ortaya koyan, metinselliği, inşa edilen hakikat kavrayışını tartışan metinleri, Borges’in “Don Kişot Yazarı Pierre Menard”ı, Cortazar’ın “Cinayeti Gördüm”ü ve Murat Gülsoy’un “Kendi Üzerine Kapanan Köle”sini inceleyeceğiz.
  3. Tarihsel romanın postmodernist anlatı dünyasına yolculuğu: Gerçekçi tarihsel romanın tarihyazımına sadakatinden başlayıp anakronik olmayı bir yöntem olarak benimseyen tarihyazımsal üstkurmaca kavramını ele alacak, romanın tarihle ilişkisine, Umberto Eco’nun Gülün Adı ve Orhan Pamuk’un Benim Adım Kırmızıromanlarından örneklerle değineceğiz.
  4. 2000’ler, yeni modernizm, yeni gerçekçilik: Postmodernist edebiyatın 80’ler ve 90’larda yükselişinin ardından 11 Eylül felaketinin damgasını vurduğu 2000’ler edebiyatının değişimini ve bugüne uzanan dönüşümünü dünya edebiyatının yanı sıra günümüz Türkçe edebiyatın öne çıkan eserleri ile inceleyeceğiz.
Tarih
07 Haziran 2022
28 Haziran 2022
Salı günleri
Saat: 19:30 – 21:30
Süre: 4 Hafta
Not: Dersler online olarak yapılacaktır.